(Nhất là các loại: dầu đậu nành, dầu hướng dương, dầu cám gạo, dầu bắp!)
Bài này sẽ giải đáp trước 6 câu quan trọng để bạn nhận ra sự thật, đặng Tết này mua sắm “tỉnh thức” hơn:
1. Dầu tinh luyện – Tốt hay chỉ là quảng cáo?
Dầu thực vật tự nhiên ban đầu đúng thật là có nhiều dưỡng chất quý giá như vitamin E, các chất chống oxy hóa Polyphenol, Omega-3, và các hợp chất chống viêm, chống oxy hóa tốt cho sức khỏe tim mạch.
Nhưng…
Khi dầu được tinh luyện công nghiệp, hầu hết dưỡng chất tự nhiên này bị phá hủy hoàn toàn bởi nhiệt độ cao (có khi lên tới hàng trăm độ), hóa chất khử mùi, khử màu (hàng chục loại, trong đó có nhiều chất rất độc hại).
Kết quả?
Một sản phẩm tinh luyện mất dưỡng chất, nhưng lại chứa các CHẤT OXY HÓA TẾ BÀO độc hại (aldehyde, trans fat), và quá nhiều OMEGA-6, vốn gây viêm mạn tính – tác nhân của bệnh tim mạch, ung thư, và tiểu đường.
Tuy nhiên, ngành công nghiệp dầu thực vật đã thành công khi biến dầu tinh luyện thành “người hùng” bằng các chiến dịch quảng cáo rầm rộ, khiến chúng ta tin rằng nó tốt cho sức khỏe hơn mỡ heo – thứ chất béo truyền thống được ông bà ta sử dụng hàng trăm đời nay.
.
2. Tại sao các chuyên gia tim mạch, người nổi tiếng… lại khuyến cáo dầu tinh luyện, nói rằng chúng tốt cho tim mạch, trí não?
MỘT NỬA SỰ THẬT KHÔNG PHẢI LÀ SỰ THẬT!
Sự thật đáng buồn là:
Hầu hết các khuyến cáo về lợi ích của dầu thực vật đối với tim mạch nói riêng (sức khỏe nói chung) đều dựa trên nghiên cứu từ DẦU THỰC VẬT TỰ NHIÊN (ép lạnh, chưa tinh luyện) – loại dầu còn chứa các dưỡng chất quý giá. Tuy nhiên, nghiên cứu này không áp dụng với dầu đã qua tinh luyện.
Chịu ảnh hưởng từ ngành công nghiệp thực phẩm: Ngành công nghiệp dầu tinh luyện tài trợ mạnh mẽ cho các chiến dịch truyền thông và nghiên cứu, tạo ra nhận thức rằng dầu thực vật tốt hơn mỡ động vật, bất kể dầu đã bị tinh chế hay chưa.
Vấn đề lớn ở đây là: Khi nói dầu thực vật “tốt cho tim mạch,” họ đang nói về dầu chưa tinh luyện, nhưng chúng ta lại tiêu thụ dầu tinh luyện công nghiệp, một sản phẩm hoàn toàn khác!
==> Một nửa sự thật.
Bạn tìm đọc các phát biểu của các chuyên gia, nghệ sỹ, bạn có thấy là họ nói lợi ích của “dầu A”, “dầu B”, chứ đâu có nói “dầu tinh luyện A”, bla bla phải không!
Phải mặt câu chữ, họ không sai, chẳng ai bắt bẻ được họ!
Chỉ có người tiêu dùng là chịu thiệt về thông tin kiểu “treo đầu dê, bán thịt chó” này!
3. Tại sao dầu tinh luyện vẫn có Omega-3 và Omega-6 cao?
Về lý tính, Omega-6 (béo gây viêm) bền nhiệt hơn Omega-3 (béo kháng viêm), nên dù bị tổn thất trong quá trình tinh luyện, Omega-6 vẫn còn nhiều hơn.
Omega-3, ngược lại, rất nhạy cảm với nhiệt độ cao và hóa chất, nên dễ bị phá hủy hoặc oxy hóa.
Cho nên, chai dầu tinh luyện bạn đang cầm, rất có thể là 1 sản phẩm được pha trộn lại:
Nhiều nhà sản xuất có thể tách và tái pha trộn các acid béo sau tinh luyện để đạt được thành phần mong muốn (giàu omega-3 hoặc omega-6 hơn).
==> Đây không còn là dầu tự nhiên nguyên bản nữa mà là sản phẩm công nghiệp đã qua chỉnh sửa.
Và tất nhiên, những vitamine, dưỡng chất thực vật, chất chống oxh cũng không còn (nên bạn thấy chỗ thành phần dinh dưỡng sao dám “flex” mấy thông tin này). Nếu có, đó chỉ là một số thành phần chức năng được thêm vào: Vitamine A, Vitamine E, … (đúng kiểu 1 sản phẩm tpbs/tpcn không hơn không kém!)
Lúc này, hàm lượng Omega-3/Omega-6 cao trong dầu tinh luyện không đồng nghĩa với chất lượng cao, bởi chúng đã mất đi sự cân bằng và dưỡng chất tự nhiên, đồng thời có nguy cơ chứa các sản phẩm oxy hóa lipid gây hại
4. Mỡ heo từng bị “dìm hàng” như thế nào?
Trước đây, mỡ động vật, đặc biệt là mỡ heo, là nguồn chất béo chính trong bếp ăn của mọi gia đình. Nhưng rồi, điều gì đã xảy ra?
Những năm 1950–1970, các nghiên cứu cho rằng chất béo bão hòa trong mỡ động vật làm tăng cholesterol và gây bệnh tim mạch. Đây chính là “phát súng” mở đường cho ngành dầu thực vật.
Ngành công nghiệp dầu tinh luyện đã tài trợ cho nhiều nghiên cứu và chiến dịch truyền thông, khiến mỡ động vật trở thành “k.ẻ á/c,” còn dầu thực vật được tung hô như lựa chọn “an toàn” và “lành mạnh.”
Sự thật?
Các nghiên cứu sau này chỉ ra rằng mỡ động vật không phải nguyên nhân chính gây bệnh tim mạch, mà chính là chất béo trans (đã bị FDA cấm sử dụng khoảng 5 năm nay), và tình trạng viêm mạn tính từ chế độ ăn mất cân bằng Omega-3/Omega-6 do tiêu thụ quá nhiều dầu thực vật tinh luyện.
5. Dầu thực vật tinh luyện – Kẻ góp phần vào viêm mạn tính
Dầu thực vật tinh luyện chứa hàm lượng rất cao Omega-6, trong khi Omega-3 bị phá hủy trong quá trình tinh luyện. Điều này làm mất cân bằng omega-3/Omega-3 trong chế độ ăn (lý tưởng là 1:1, nhưng hiện nay có thể lên đến 1:20).
Hậu quả?
Omega-6 dư thừa kích thích viêm mạn tính trong cơ thể – nguyên nhân sâu xa của bệnh tim mạch, ung thư, tiểu đường và nhiều bệnh mạn tính khác.
Trong khi đó, các chất chống oxy hóa tự nhiên như vitamin E, polyphenol trong dầu tự nhiên đã không còn trong dầu tinh luyện.
6. Chúng ta nên làm gì?
Đã đến lúc nhìn nhận lại sự thật về dầu thực vật tinh luyện và lựa chọn khôn ngoan hơn:
a. Hạn chế dầu tinh luyện công nghiệp: Đặc biệt là dầu đậu nành, dầu bắp, dầu hướng dương tinh luyện.
b. Quay lại với dầu và mỡ tự nhiên:
– Sử dụng mỡ heo hoặc mỡ bò (nguồn mỡ sạch-không kháng sinh-tăng trọng, chế biến đúng cách, không cháy khét).
– Dùng dầu ép lạnh, chưa tinh luyện như dầu olive extra virgin, dầu mè/dầu dừa/dầu phụng ép thủ công, dầu hạt lanh/dầu quả bơ/dầu macca ép lạnh…
– Cân bằng tỷ lệ Omega-3/Omega-6:
+ Tăng cường thực phẩm giàu omega-3 tự nhiên (cá béo, hạt lanh, hạt chia).
+ Giảm tiêu thụ thực phẩm chế biến sẵn, vốn chứa nhiều dầu tinh luyện và chất béo trans, thịt đỏ…
Bài này là bài “nói sự thật”, nên Tân dùng ảnh minh họa, không dám chụp hình nhãn sản phẩm thật.
Xem xong bài này, bạn hãy tự kiểm chứng lại, sau đó quyết định mua chai dầu nào cho gia đình mình.
