Trào Ngược Dạ Dày Thực Quản

Mục lục

I.Bệnh trào ngược dạ dày thực quản

1. Trào ngược dạ dày thực quản là gì?

Theo cơ chế bình thường của cơ thể, khi bạn nuốt thức ăn xuống thực quản tới một cơ thắt trơn thực quản dưới sẽ giãn ra để thức ăn và chất lỏng chảy vào dạ dày rồi cơ thắt lại đóng lại. Bệnh trào ngược dạ dày thực quản xảy ra nếu cơ thắt không thư giãn như bình thường hoặc yếu đi  đặc trưng bởi sự trào ngược đẩy các chất thức ăn trong dạ dày quay trở về thực quản. Trào ngược dạ dày thực quản bị ảnh hưởng bởi cơ chế nội tại hoặc cấu trúc của cơ thể dẫn đến làm phá vỡ hàng rào miệng nối giữa thực quản và dạ dày, làm tăng sự tiếp xúc giữa axit trong dạ dày và thực quản. 

2. Nguyên nhân trào ngược dạ dày thực quản

Nguyên nhân chính xác hiện tại chưa xác định được, nhưng một số tác nhân gây bệnh được hình thành bởi:

2.1 Cơ chế cơ thể:

  • Rối loạn bất thường về vận động thực quản gây giảm khả năng thanh thải axit thực quản
  • Suy giảm trương lực cơ thắt thực quản dưới và làm rỗng dạ dày chậm. không co bóp hoặc đóng chặt đúng cách. Điều này cho phép nước dạ dày và các chất khác từ dạ dày trỗi lên thực quản của bạn.
  • Có một nấm viêm mạc nội soi: một phần dạ dày của bạn di chuyển lên trên phương diện mạch nối phổi.

2.2 Chế độ ăn dinh dưỡng: 

  • Thường xuyên ăn thực phẩm giàu chất béo như thức ăn nhanh và thức ăn qua chế biến nhiều muối, đường, và cay.
  • Ăn nhiều một số loại rau trái cây, như dứa, cam, cà chua
  • Một số đồ uống: cà phê trà, đồ uống có gas

2.3 Yếu tố về lối sống:

  • Ăn một bữa ăn lớn trước khi đi ngủ, và có thói quen hay ăn vặt
  • Thiếu hoạt động thể chất hoặc vận động ít
  • Nằm ngay sau khi ăn: không tạo đủ áp lực cho cơ thực quản hoạt động đúng cách
  • Ngủ không ngon giấc, ngủ không đủ giấc 7 – 8 giờ mỗi ngày
  • Thói quen hút thuốc lá hoặc hít khói thuốc thụ động từ những người xung quanh
  • Sử dụng nhiều loại thuốc: chống viêm steroid như aspirin, ibuprofen, chống trầm cảm, thuốc chẹn kênh canxi và glucagon

2.4 Yếu tố về sức khoẻ: đang trong tình trạng béo phì, đang thai kỳ, các rối loạn liên kết mô, hoặc tuổi tác cao

2.5 Các vấn đề sức khoẻ khác: lo âu, hen suyễn, hội chứng rượu kích thích, thói quen uống rượu thường xuyên ( lượng rượu uống càng nhiều với tần suất càng lớn mối quan hệ càng cao)

3.Triệu chứng của trào ngược dạ dày thực quản:

3.1 Triệu chứng của trẻ sơ sinh

Việc trẻ sơ sinh thỉnh thoảng nôn mửa, phun thuốc ăn ra ngoài là chuyện bình thường nhưng thường xuyên nôn mửa, có thể mắc bệnh trào ngược dạ dày. Các dấu hiệu trào ngược dạ dày ở trẻ em có thể nhận biết qua

  • Từ chối ăn hoặc gặp khó khăn khi nuốt, nôn mửa hoặc sổ mũi khi nuốt
  • Mất cân nặng hoặc tăng trưởng kém
  • Mắc bệnh hoặc viêm phổi tái phát
  • Luôn cảm thấy khó chịu hoặc khom lưng sau khi ăn
  • Khó khăn khi ngủ, quấy khóc vào ban đêm

3.2 Triệu chứng của người lớn: 

Nếu bạn gặp triệu chứng trào ngược axit, và cảm thấy khó tiêu hơn 2 lần mỗi tuần, có thể mắc bệnh trào ngược dạ dày. Đồng thời, bạn thường xuyên bị các triệu chứng đi kèm như:

  •  Một vị chua, đắng ở miệng sau khi ợ lên hoặc thức ăn trào lên thực phẩm
  • Cảm giác nóng rát ở ngực, đau bụng trên thường xảy ra sau khi ăn, có thể nặng hơn ban đêm hoặc nằm sau khi ăn
  • Vào ban đêm bạn cũng dễ dàng gặp phải sự khó chịu khi phải ho liên tục, viêm dây thanh quản, bệnh hen suyễn mới xuất hiện, hoặc trầm trọng hơn.
  • Các triệu chứng khác: đau khi nuốt, có vật phẩm nào đó ở phía sau cổ họng, đầy bụng, khó tiêu, dễ nôn và buồn nôn, ho khan kéo dài, hơi thở khó chịu.

4.Hậu quả của bệnh trào ngược dạ dày thực quản

Thức ăn sau khi xuống dạ dày thường chứa nhiều axit, và việc trào ngược lại có thể gây kích ứng gây niêm mạc thực quản, đem lại những hậu quả như: 

  • Viêm mô ở thực quản: axit dạ dày có thể phá vỡ các mô trong thực quản, gây viêm, chảy máu và đôi khi tạo nên vết loét hở, gây đau và khó nuốt
  • Thu hẹp thực quản: tổn thương thực quản dưới do axit dạ dày khiến tạo vết sẹo, mô sẹo làm thu hẹp đường đi của thức ăn, làm khó nuốt hoặc ứ đọng thức ăn
  • Tiền ung thư ở thực quản: thay đổi những mô ở dưới thực quản làm tăng nguy cơ ung thư.

 Vì vậy, nếu bạn đang gặp phải 1 số triệu chứng báo động như đau ngực, khó nuốt… cần tìm đến một chuyên gia tiêu hoá hoặc đi kiểm tra về áp suất thực quản, X-quang thực quản, theo dõi PH thực quản, nội soi thực quản.

II. Những cách giúp điều trị bệnh trào ngược dạ dày thực quản

1. Xây dựng lối sống lành mạnh và thay đổi chế độ ăn dinh dưỡng:

Những thay đổi trong chức năng não, trạng thái tinh thần có thể ảnh hưởng đến sở thích ăn uống và hành vi ăn uống của bạn. Những người thường xuyên bị vấn đề về tâm lý thường tiêu thụ protein, chất béo và tinh bột khác so với mọi người và có xu hướng thích ăn những thực phẩm chế biến sẵn, nhiều đồ ngọt để giải tỏa cảm xúc. Nhưng thực tế, nếu tiêu thụ quá nhiều thực phẩm xấu, chứa năng lượng “rỗng” sẽ làm tăng tỷ lệ căng thẳng, lo lắng, và làm gia tăng tỷ lệ bệnh. Các tác nhân nguy cơ gây bệnh có thể thay đổi được liên quan đến chế độ ăn uống bao gồm thời gian ăn uống, thời gian ngủ, thực phẩm ăn uống. Vì vậy, để cải thiện cũng như phòng ngừa vấn đề trào ngược cần phải thay đổi lối sống và xây dựng một chế độ ăn uống lành mạnh.

1.1 Xây dựng lối sống lành mạnh

  • Hãy hạn chế thói quen không tốt như hay bỏ bữa sáng hoặc thường xuyên ăn vặt vào buổi tối với những thực phẩm chế biến sẵn, thực phẩm cay nóng vì có thể kích thích axit trong dạ dày thực quản. 
  • Sau bữa ăn không nên nằm liền thay vì đó hãy ngồi hoặc đi bộ. Hãy đảm bảo bạn nằm xuống sau khi kết thúc bữa ăn 2-3 giờ. Đồng thời, tránh ăn nhiều thực phẩm với thực phẩm cần nhiều năng lượng để tiêu hoá vào buổi tối.
  • Những bệnh nhân bị trào ngược thường xảy ra nhiều về đêm. Việc thay đổi tư thế ngủ và nâng đầu cao lên 20cm có thể giảm thời gian xảy ra triệu chứng.
  • Năng tập thể dục: bạn hãy dành ra 30 – 60 phút mỗi ngày cho việc tập thể dục. Việc thường xuyên tập thể dục sẽ giúp bạn cải thiện sức khỏe, đem lại tinh thần thoải mái, vui vẻ hơn. Đồng thời, việc tập thể dục giúp bạn duy trì cân nặng, giảm béo phì.
  • Nếu bạn có thói quen hút thuốc lá, hãy tập giảm dần, và nếu được là bỏ không hút nữa.
  • Giảm sự áp lực vào bụng, cần phải mặc quần áo rộng, thoải mái, không đeo thắt lưng quá chật.

1.2 Thay đổi về chế độ ăn dinh dưỡng

Thói quen, hành vi ăn uống và thực phẩm ăn vào mỗi ngày có vai trò quan trọng như một yếu tố môi trường cũng là tác nhân quan trọng trong bệnh trào ngược dạ dày thực quản. Tác dụng của việc tiêu thụ chất dinh dưỡng đa lượng ảnh hưởng đến bệnh trào ngược dạ dày thực quản.

  • Carbohydrate: Khi tiêu thụ nhiều thực phẩm chứa carbohydrate trong chế độ ăn uống, thực phẩm sẽ được hấp thụ một phần ở ruột non và lên men bởi vi khuẩn trong ruột kết, gây ra chứng ợ chua bằng cách gây ra sự giải phóng hormone thần kinh và làm giảm cơ vòng thực quản dưới. Vì vậy, chế độ ăn nhiều carbohydrate và đường đơn làm tăng thời gian tiếp xúc với axit thực quản và số lần trào ngược.
  • Protein: Một số nghiên cứu cho thấy giữa chế độ ăn giàu protein động vật và thực vật ở một nhóm bệnh nhân thì sẽ có các triệu chứng trào ngược khác nhau. Và protein thực vật có liên quan đến ít chứng trào ngược axit và ít triệu chứng hơn trong giờ đầu tiên sau bữa ăn. 
  • Chất béo: Chất béo là chất dinh dưỡng đem lại giá trị năng lượng cao và quá trình tiêu hoá chất béo, ruột cần phải tiết ra muối mật và cholecystokinin. Mà muối mật có khả năng gây kích ứng thực quản, trong khi cholecystokinin gây kích thích trương lực cơ thắt thực quản bằng con đường thần kinh. Vì vậy, nếu tiêu thụ thực phẩm giàu chất béo hoặc đồ ăn chiên rán, làm trầm trọng thêm các triệu chứng trào ngược. 

1.3 Gợi ý chế độ ăn DASH làm giảm trào ngược dạ dày thực quản

Khi bắt đầu thực hiện chế độ ăn DASH, việc quan trọng phải biết cách lựa chọn thực phẩm. Trong chế độ ăn DASH này, cần giới hạn tiêu thụ thịt đỏ, thịt nhiều mỡ, sữa nhiều chất béo, đồ uống có đường bổ sung, đồ ngọt (bánh, kẹo, kem), thực phẩm chế biến sẵn nhiều chất béo bão hoà, muối và đường. Thay vào đó, cần khuyến khích ăn nhiều thực phẩm từ rau, củ, quả, ngũ cốc toàn phần, sữa ít béo hoặc không béo, các loại đậu, hạt và hải sản. Nhiều bằng chứng cho thấy, bữa ăn giàu chất xơ từ rau và trái cây kết hợp với lượng protein, chất béo lành mạnh và carbohydrate có chỉ số đường huyết thấp, giúp hỗ trợ sức khỏe về thể chất và tinh thần. Đồng thời, giúp giảm mức độ nghiêm trọng và tần suất trào ngược dạ dày thực quản.

1.4 Bổ sung thực phẩm chứa probiotic

Sử dụng prebiotic và probiotic (men vi sinh) có thể điều chỉnh lại hệ sinh vật đường ruột, tăng hệ miễn dịch đường ruột, giúp tiêu hoá thức ăn và làm rỗng dạ dày nhanh hơn. Vì men vi sinh có lợi cho sức khỏe và cải thiện chức năng đường ruột, trao đổi chất tốt hơn do tăng cường hoạt động của enzyme. Đặc biệt, men vi sinh mang lại hiệu quả tích cực cải thiện các triệu chứng như trào ngược, khó tiêu, ợ chua, nôn và buồn nôn,…

1.5 Những lưu ý khi thay đổi chế độ ăn dinh dưỡng

  • Tránh ăn những thực phẩm gây kích ứng niêm mạc thực quản thực phẩm như socola, cà chua, đồ cay, đồ chiên, thực phẩm giàu béo bão hoà và đồ uống có cồn, gas hay caffeine,…Uống rượu, hút thuốc và thức ăn giàu chất béo xấu làm giảm áp lực cơ vòng thực quản và tăng khả năng tiếp xúc của thực quản với dịch dạ dày. 
  • Cần chia nhỏ các khẩu phần ăn trong ngày. Việc ăn với khẩu phần nhỏ hơn ở các bữa ăn sẽ giúp kiểm soát các triệu chứng. Ăn cách giờ đi ngủ ít nhất 2-3 giờ, giúp axit trong dạ dày của ban giảm xuống và làm cho dạ dày của bạn trống rỗng 1 phần.

2. Thuốc

Nếu việc thay đổi chế độ ăn và lối sống không giúp điều trị bệnh, và giảm triệu chứng. Việc sử dụng thuốc có thể hỗ trợ giảm sản xuất acid trong dạ dày. Các loại thuốc mình có thể sử dụng bao gồm: 

  • Thuốc kháng axit: giúp trung hòa axit trong thực quản dạ dày, giảm triệu chứng ợ chua
  • Thuốc chẹn H2: nếu triệu chứng trào ngược mãn tính và ợ chua, dùng thuốc giảm axit trong dạ dày. 
  • Thuốc ức chế bơm proton (PPI): thuốc có tác dụng ngăn chặn một protein cần thiết để tạo ra axit dạ dày.  
  • Prokinetics: có tác dụng làm trống dạ dày nhanh hơn, giảm các triệu chứng nôn, buồn nôn và đầy hơi. Nhưng hãy cân nhắc dùng vì gây ra những tác dụng phụ và nên dùng trong một khoảng thời gian nhất định.

3. Phẫu thuật

Trường hợp dùng phẫu thuật để điều trị bệnh, bạn hãy cân nhắc thực hiện sau khi đã thực hiện các phương pháp điều trị khác như thay đổi lối sống với dinh dưỡng cân bằng, lành mạnh và dùng thuốc. Những phương pháp phẫu thuật bao gồm: 

  • Thủ thuật Stretta
  • Phẫu thuật LINX
  • Phẫu thuật nội soi xuyên qua bụng
  • Phẫu thuật nội soi ít xâm lấn qua đường miệng

Tổng kết

Bệnh trào ngược dạ dày thực quản đem lại những ảnh hưởng tiêu cực trong cuộc sống cũng như các bữa ăn uống hằng ngày, luôn cảm thấy khó chịu khi ợ chua, đầy bụng, khó tiêu, đau ngực… Mà nguyên nhân của bệnh đa số chủ yếu dựa trên lối sống và chế độ ăn uống hằng ngày. Vì vậy, hãy lựa chọn cho mình một chế độ ăn với những thực phẩm tự nhiên, lành mạnh và lối sống hợp lý.

Tài liệu tham khảo:

  1. Everything You Need to Know About Acid Reflux and GERD: https://www.healthline.com/health/gerd#symptoms
  2. The Relationship of Gastroesophageal Reflux with Nutritional Habits and Mental Disorders: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2666149723000208#:~:text=Vegetarian%20diets%2C%20fruits%2C%20vegetables%2C,multiple%20factors%20play%20a%20role
  3. Food to Help Your Acid Reflux: https://www.healthline.com/health/gerd/diet-nutrition#foods-to-avoid
  4. GERD: https://www.webmd.com/heartburn-gerd/reflux-disease-gerd-1 
Đánh giá bài viết

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

facebook-icon
zalo-icon
mail-icon